Algemeen

Aan de raad van de gemeente Neder-Betuwe,

Hierbij bieden wij u de Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 aan.
Deze begroting staat in het teken van voortgang én vernieuwing. Voortgang, omdat wij blijven werken aan onze wettelijke taken en de uitvoering van eerder door uw raad vastgesteld beleid. Vernieuwing, omdat deze begroting de eerste hele vertaling is van het nieuwe coalitieakkoord ‘Koersvast voor een krachtige samenleving!’ naar duidelijke activiteiten, prestaties en financiële keuzes. Het coalitieakkoord is daarbij nadrukkelijk geen document dat losstaat van bestaand beleid. De begroting is opgesteld op basis van het coalitieakkoord en de Toekomstvisie Neder-Betuwe 2050 voor de bestuursperiode 2026-2030. De ambities uit het coalitieakkoord geven richting aan de ontwikkeling van onze gemeente in de komende vier jaar, naast de vele wettelijke taken en verantwoordelijkheden die wij als gemeente dagelijks uitvoeren en hebben.
De Toekomstvisie Neder-Betuwe 2050 beschrijft drie maatschappelijke opgaven die richting geven aan de toekomst van onze gemeente. Deze opgaven vormen het fundament onder zowel het coalitieakkoord als deze begroting. Daarmee zetten wij verdere stappen in het opgavegericht denken, werken en sturen binnen onze organisatie en in de samenwerking met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.

Werken aan de opgaven van Neder-Betuwe
De eerste opgave richt zich op het bieden van voldoende voorzieningen voor een groeiende gemeente , met behoud van het dorpse karakter dat onze gemeente zo bijzonder maakt. Vanuit deze opgave investeren wij in woningbouw in alle kernen, toekomstbestendige voorzieningen, bereikbaarheid, veiligheid, onderwijshuisvesting en ruimte voor ondernemerschap en werkgelegenheid. Daarmee bouwen wij verder aan sterke dorpen waar inwoners prettig kunnen wonen, werken en leven.
De tweede opgave is gericht op het vergroten van mentaal en fysiek welzijn en brede welvaart . Een sterke samenleving vraagt om gezonde inwoners die kunnen meedoen. Daarom blijven wij investeren in gezondheid, sport, onderwijs, sociale samenhang en ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Daarbij zoeken wij steeds naar een goede balans tussen eigen verantwoordelijkheid, samenredzaamheid en publieke ondersteuning. Juist voor kwetsbare inwoners willen wij een gemeente blijven die dichtbij, toegankelijk en betrokken is.
De derde opgave gaat uit van de kracht van de samenleving . Neder-Betuwe kent een sterke gemeenschapszin en een groot maatschappelijk netwerk van inwoners, ondernemers, verenigingen, vrijwilligers en kerken. Het coalitieakkoord kiest er bewust voor deze kracht centraal te stellen. Dat vraagt om een gemeente die faciliteert, verbindt en ruimte geeft aan initiatieven vanuit de samenleving. Niet de overheid alleen, maar de samenleving samen met de overheid maakt het verschil bij de uitdagingen waar wij voor staan.

Ambities binnen financiële en capaciteitsgrenzen
Het uitvoeren van ambities vraagt om een gezonde financiële basis en voldoende personele capaciteit. Tegelijkertijd staan gemeenten in heel Nederland voor grote financiële uitdagingen. De ontwikkeling van het Gemeentefonds, de kostenstijgingen binnen het sociaal domein, inflatie en toenemende uitvoeringslasten zorgen voor aanhoudende onzekerheid.
Wij vinden het daarom belangrijk om ambitie en realisme met elkaar te verbinden. De ambities uit het coalitieakkoord zijn in deze begroting met veel aandacht afgewogen tegen de beschikbare financiële en personele middelen. Waar investeringen nodig zijn om onze maatschappelijke opgaven te realiseren, maken wij ruimte. Tegelijkertijd zijn wij kritisch op bestaande uitgaven en blijven wij sturen op doelmatigheid en efficiëntie.
Om de financiële positie van de gemeente duurzaam gezond te houden zijn in 2026 ook verschillende ombuigingen en heroverwegingen voorbereid. Deze keuzes zijn niet gemaakt omdat wij minder ambitie hebben, maar juist om ervoor te zorgen dat wij de komende jaren in staat blijven onze maatschappelijke opgaven te realiseren. Een financieel gezonde gemeente is namelijk een belangrijke voorwaarde voor een sterke en betrouwbare overheid.

Financieel perspectief
Deze begroting is opgesteld op basis van de in 2026 vastgestelde Kaderbrief 2027 . Anders dan in voorgaande jaren is geen kadernota vastgesteld. De kaderbrief bood richting voor de financiële uitgangspunten en beleidsmatige keuzes die in deze begroting verder zijn uitgewerkt.
Het financiële perspectief in deze begroting bestaat uit:

1. de doorwerking van bestaand beleid en eerder genomen besluiten tot en met 24 september 2026;
2. de financiële vertaling van het coalitieakkoord 2026-2030;
3. de financiële gevolgen van actuele ontwikkelingen, waaronder de voorgestelde ombuigingen en heroverwegingen.

Hiermee bieden wij uw raad een compleet overzicht van zowel de beleidsmatige als financiële koers van de gemeente voor de komende jaren. Dit leidt tot onderstaand overzicht.

De financiële positie van de gemeente ziet er voor komende jaren als volgt uit:

Een gedetailleerde toelichting op deze drie onderdelen is opgenomen in deel B van de Financiële begroting.

In deze financiële positie is de septembercirculaire van het Gemeentefonds nog niet verwerkt. Dat is gebruikelijk, omdat deze meestal op een te laat moment verschijnt om nog te kunnen verwerken in het meerjarig perspectief. We analyseren de effecten van deze circulaire en gaan ervan uit u voor de begrotingsbehandeling een raadsinformatiebrief hierover aan te kunnen bieden.

Structureel sluitende begroting en meerjarenraming
In artikel 189 van de Gemeentewet staat dat u als raad controleert of de begroting sluitend is: haalbaar en blijvend in evenwicht. Met dit laatste bedoelen we dat de structurele lasten ten minste worden gedekt door structurele baten. Hoewel het saldo van de voorliggende begroting in de jaarschijf 2027 een tekort laat zien, voldoen we met deze begroting aan genoemde vereiste. Namelijk, als wij onze financiële positie corrigeren voor incidentele lasten en incidentele baten naar structurele begrotingssaldi, zoals het BBV voorschrijft, is het begrotingsjaar 2030 blijvend in evenwicht met een structureel overschot van € 255.000.
De jaarschijven vanaf 2026 tot en met 2030 zijn niet structureel sluitend.
Hieronder is de financiële positie van de gemeente Neder-Betuwe gecorrigeerd met incidentele lasten en baten weergegeven.

Samen werken aan de toekomst
De Toekomstvisie 2050 beschrijft waar wij als gemeente naartoe willen. Het coalitieakkoord geeft richting aan deze bestuursperiode. Deze begroting vormt vervolgens de praktische vertaling naar de uitvoering in 2027 en de jaren daarna.
Wij hebben vertrouwen in de toekomst van Neder-Betuwe. Een toekomst waarin onze dorpen leefbaar blijven, waarin inwoners naar elkaar omzien, waarin ruimte is voor ondernemerschap en ontwikkeling. Een toekomst waarin wij zorgvuldig omgaan met onze leefomgeving en waarin wij als overheid betrouwbaar en koersvast te werk gaan.
Wij zien uit naar de behandeling van deze begroting en danken uw raad voor de constructieve samenwerking. De maatschappelijke opgaven waar wij voor staan vragen om bestuurlijke wijsheid, realisme en gezamenlijk handelen. Uw raad mag zich daarbij gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met ons bidden om kracht en Gods zegen bij het vervullen van uw verantwoordelijkheid.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Neder-Betuwe,