Ambities

Neder-Betuwe blijft groeien. De ambitie is om deze groei in goede banen te leiden door te voorzien in voldoende woningen en voorzieningen, met behoud van het dorpse karakter. Daarom zetten wij in op matige groei, zodat inwoners kunnen beschikken over passende huisvesting en een passend voorzieningenniveau.

Binnen het thema Wonen ligt de focus op voldoende betaalbare woningen voor alle doelgroepen, met specifieke aandacht voor onder andere arbeidsmigranten en woonwagenbewoners. Waar mogelijk werken wij hierbij regionaal samen.

Om de groeiende bevolking toereikend te ondersteunen zijn passende infrastructuur en een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte onmisbaar. In de uitvoering van ons mobiliteitsbeleid en het Beheerplan Openbare Ruimte werken we aan een toekomstbestendige leefomgeving. We behouden en ontwikkelen meer groen met een verzorgde en aantrekkelijke uitstraling ter ondersteuning van een hoger woongenot. De verbreding van de Rijnbrug blijft prioriteit houden.

We zetten ook de schouders onder de transitie naar klimaatbestendigheid. We plaatsen meer groen in woonwijken, met name op hete plekken. In bestaande wijken nemen we bij een herinrichting klimaatadaptatie expliciet mee, zodat ze bestand zijn tegen toekomstige klimaatuitdagingen. We stimuleren en faciliteren de overstap naar duurzame energie.

Activiteiten 2027
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2027.

3.1.1    Betaalbaar wonen voor iedereen

3.1.1.1 We stellen een volkshuisvestingsprogramma op.

Vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting is elke gemeente verplicht een volkshuisvestingsprogramma gereed te hebben per 1 juli 2027. We huren een externe partij in om als penvoerder op te treden zodat het programma tijdig gerealiseerd is.

3.1.1.2 We maken meerjarenafspraken met woningcorporatie Thius.
De huidige prestatieafspraken lopen tot 2027. Vanaf 2027 starten we het proces om nieuwe prestatieafspraken te maken voor 2028 en verder.

3.1.1.3 We zorgen voor een subsidieregeling voor gemeentelijke monumenten.
We bieden een gemeentelijke bijdrage aan eigenaren van gemeentelijke monumenten voor onderhoud en verduurzaming. Hiermee kunnen eigenaren van monumenten ook gebruikmaken van provinciale cofinanciering. In 2027 stemmen we met omliggende gemeenten in de regio af om te komen tot een beschikbaar budget dat hiermee in lijn is.

3.1.2    Beschikbare woningen voor iedereen

3.1.2.1 We maken beleid voor alternatieve woonvormen, zoals woningdelen en woningsplitsen.
Om invulling  te geven aan het onderdeel 'beter benutten bestaande voorraad' van het Volkshuisvestingsprogramma, onderzoeken we welke alternatieve woonvormen geschikt zijn voor Neder-Betuwe.

3.1.2.2 We stellen de huisvestingsverordening vast.
De Wet versterking regie volkshuisvesting vraagt in 2028 een regionale huisvestingsverordening met daarbij een urgentieregeling en eerlijke afspraken over de verdeling van de groep wettelijk urgente woningzoekers. Hiervoor is de uitwerking in Regio Rivierenland al gestart. De vaststelling vindt plaats in 2028.

3.1.2.3  We geven uitvoering aan de woon-zorgvisie door deze te koppelen aan het volkshuisvestingsprogramma.
De woon-zorg visie is in december 2025 vastgesteld. Deze visie geeft input voor het volkshuisvestingsprogramma op het gebied van de zorgbehoevende woningzoekenden zoals ouderen of mensen met een zorgvraag.

3.1.2.4  We onderzoeken de mogelijkheid tot het invoeren van startersleningen/doorstroomhypotheken voor de komende vier jaar.
In het verleden heeft Neder-Betuwe startersleningen aangeboden. We onderzoeken of het mogelijk is om deze opnieuw aan te bieden.

3.1.3    We realiseren voldoende woonaanbod voor arbeidsmigranten
3.1.3.1 We geven uitvoering aan het uitvoeringsplan huisvesting arbeidsmigratie 2025.
We herijken het uitvoeringsplan en geven er integraal uitvoering aan.

3.1.4    We realiseren voldoende woonwagenstandplaatsen

3.1.4.1 We ronden het onderzoek naar drie beoogde locaties af.
De huidige onderzoeken ronden we af en we stellen de haalbaarheid van elke locatie vast.  

3.1.4.2 We zoeken naar een nieuwe passende locatie.
Door het oplopen van de wachtlijst zoeken we ook naar een nieuwe geschikte locatie voor woonwagenstandplaatsen buiten de hiervoor genoemde drie zoeklocaties.

3.1.5 Veilig en goed onderhouden wegennet
3.1.5.1 We realiseren Randweg Opheusden voor het ontlasten van de kern Opheusden en het ontsluiten van het Tree Valley Business Centre. Daarnaast creëren we de mogelijkheid om bij Herenland-West aan te sluiten op de Randweg.

De planuitwerking vordert. Momenteel werken we aan de afronding van het Definitief Ontwerp. Het voornemen is om de raad in december 2026 een voorstel voor te leggen voor het beschikbaar stellen van het krediet voor realisatie. Het raadsvoorstel voorzien we van een mijlpalenplanning, waarin de belangrijkste stappen tot en met 2032 zijn opgenomen.

3.1.5.2 We onderzoeken een betere ontsluiting van Ochten-Oost en Ochten-Noord.
We starten in 2027 met de planvorming voor de ontwikkeling van een rondweg Ochten. Het streven is om de gemeenteraad begin 2027 een voorstel voor te leggen voor het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet. Het raadsvoorstel bevat ook een stappenplan en planning voor de verdere ontwikkeling van deze rondweg.

3.1.5.3 We werken aan een goede verbinding tussen Casterhoven en overige delen van Kesteren.

ProRail werkt aan de engineering van de verbrede overweg. Omdat de verbreding ook gevolgen heeft voor de treinbeveiliging, nemen zowel de voorbereidingstijd als de kosten toe. ProRail en de gemeente ontwikkelen samen een ontwerp dat op draagvlak van beide partijen kan rekenen. Dit ontwerp moet in 2027 gereed zijn. Dan is ook duidelijker wat de begrote kosten zijn. Het is van belang het ontwerp goed af te stemmen op het ontwerp van Hoofdstraat-Zuid. Uitvoering van de werkzaamheden kan waarschijnlijk pas in 2028 of 2029. Dat hangt samen met de procedures van ProRail en de planning van de nodige treinvrije periodes zodat werken aan het spoor veilig kan.

3.1.5.4 We continueren het project vergroenen entreewegen en dorpspleinen
We continueren het project vergroenen entreewegen en dorpspleinen in 2027 in de kernen Opheusden en Dodewaard. Dit betreft fase 2 van het project en de eerste fase van dit project is succesvol uitgevoerd in de kernen Echteld, Ochten en Dodewaard. We doen dit in goede afstemming met partners zoals TCO en lokale ondernemers. Afhankelijk van het al beschikbaar gestelde krediet wordt fase 3 in 2027 ook in voorbereiding genomen.

3.1.6 Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte
3.1.6.1 Uitvoering vervangingsplan essentaksterfte: monitoren en kappen zieke essen en vervangen van (zieke) bomen en realiseren van nieuwe boomstructuren.

We gaan verder met het vervangingsplan wegens essentaksterfte. Dit, om te komen tot een gezond en weerbaar bomenbestand en met instandhouding van de waardevolle (hoofd)groenstructuren. Essentaksterfte, en in mindere mate iepziekte, zorgen voor aantasting en vaak het afsterven van bomen. Met het vervangen van zieke en dode essen geven we ook invulling aan de Europese Natuurherstelverordening en sluiten we aan op de ambitie van het behouden en versterken van de kwaliteit en kwantiteit van het openbaar groen.

3.1.6.2 Continuering van de vervangingsopgave groen: vervanging heesters/bodembedekkers en plantvakken.

Inboet en vervanging zijn noodzakelijk om de kwaliteit van het openbaar groen op lange termijn op peil te houden. Omdat steeds meer beplanting de reguliere levensduur overschrijdt zal de kwaliteit van lieverlede afnemen. Door te vervangen kunnen we de nieuwe situatie beter afstemmen op de omgeving. De vervangingsopgave sluit aan bij de ambitie de kwaliteit en de kwantiteit van het openbaar groen te behouden. Dit, mede ter ondersteuning van de ambitie van Neder-Betuwe als Internationaal Laanboomcentrum.

3.1.6.3 We onderzoeken hoe we op een respectvolle manier voldoende ruimte en een verzorgde uitstraling kunnen behouden op de gemeentelijke begraafplaatsen.

In 2027 stellen we het begraafplaatsenbeleid van gemeente Neder-Betuwe opnieuw vast. Hierin staat wat wel of niet mogelijk is wat betreft het op een respectvolle manier herverdelen van de ruimte op begraafplaatsen.

3.1.6.4 Beschermen en versterken groenstructuren en waardevolle bomen via omgevingsprogramma’s voor behouden en versterken van de herkenbaarheid van Neder-Betuwe.

Om invulling te geven aan de Europese Natuurherstelverordening is het van belang het groen binnen onze stedelijke ecosystemen te beschermen. We werken dit verder uit door groen een duidelijke plek te geven in onze Omgevingsvisie en de bijbehorende omgevingsprogramma’s.

3.1.7 Nieuwe energievormen

3.1.7.1 We stimuleren het overschakelen van fossiele energie naar duurzame bronnen.
We voeren het programma Energie & Warmte uit. We ondersteunen inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij het besparen van energie en het verduurzamen van woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed. Daarmee verminderen we de afhankelijkheid van fossiele energie, houden we energie betaalbaar en dragen we bij aan een toekomstbestendige gemeente.

3.1.7.2 Bij grootschalige energieopwekking en batterijopslag zetten we in op minimaal 50 procent lokaal eigendom voor de lokale gemeenschap.
Bij grootschalige energieprojecten zetten we in op minimaal 50 procent lokaal eigendom of een gelijkwaardige vorm van lokaal financieel en maatschappelijk rendement. Zo profiteren inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties mee van de opbrengsten. Het verstrekt ook het draagvlak voor de energietransitie.

3.1.7.3 We maken in samenwerking met Liander buurtplannen voor de uitbreiding van middenspanningsstations in de dorpen.
Samen met Liander werken we aan buurtplannen voor de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Daarbij stemmen we de aanleg van nieuwe middenspanningsstations af op de woningbouw, de ontwikkeling van bedrijvigheid en de groeiende autonome vraag naar elektriciteit. Zo zorgen we ervoor dat de energie-infrastructuur aansluit bij de toekomstige ontwikkelingen en dat onze dorpen zich ook op de langere termijn kunnen blijven ontwikkelen. Liander draagt  € 1.000 per locatie bij wanneer er een alternatieve locatie voor het middenspanningsstation (MSR) beschikbaar is, waarbij een bestaande functie of terreininrichting niet hoeft te vervallen.

3.1.7.4 We gaan in overleg om knelpunten op het elektriciteitsnet te verminderen en de situatie te verbeteren.
We werken samen met netbeheerders, ondernemers, woningcorporaties, ontwikkelaars en andere overheden aan het verminderen van knelpunten op het elektriciteitsnet. Daarbij stimuleren we netbewuste ontwikkelingen, slimme energietoepassingen en innovatieve oplossingen die bijdragen aan een betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem.

3.1.7.5 We stimuleren innovatie, samen met lokale ondernemers.
We stimuleren innovatieve ontwikkelingen die bijdragen aan een duurzame economie en een betrouwbare energievoorziening. Samen met ondernemers, kennisinstellingen en maatschappelijke partners werken we aan initiatieven zoals energiehubs, slimme energiesystemen, energieopslag en andere innovatieve toepassingen die de economische kracht van Neder-Betuwe versterken.

3.1.7.6 We gaan de realisatie van een Small Modular Reactor onderzoeken.
Samen met provincie Gelderland en andere betrokken partijen voeren we een zorgvuldige verkenning uit naar de mogelijkheden van een Small Modular Reactor (SMR). We zetten in op een zorgvuldig participatieproces.

3.1.7.7 We ontwikkelen een Neder-Betuwe-bod als uitgangspunt voor de inpassing en realisatie van een Small Modular Reactor.
We ontwikkelen een Neder-Betuwe-bod waarin we onze ambities, randvoorwaarden en uitgangspunten vastleggen voor een eventuele inpassing van een Small Modular Reactor. Hiermee voeren we regie op de belangen van Neder-Betuwe in de samenwerking met het Rijk, de provincie en andere partners.

Wij zetten in op duurzame en goed bereikbare mobiliteit. Daarom bevorderen wij het gebruik van het openbaar vervoer, zetten wij ons in voor het behoud van duurzame veerverbindingen en realiseren wij waar mogelijk goede verbindingen. Voor langzaam verkeer tussen dorpen, voorzieningen, scholen, sportlocaties en het openbaar vervoer. Daarmee stimuleren we bewegen en versterken we de mentale gezondheid van inwoners.

Ook voeren we het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) uit om ons landschap aantrekkelijker te maken. Dat doen we door te kiezen voor soortenrijke biodiversiteit, natuurlijke bestrijding van plagen, het planten van meer bomen in openbare en particuliere gebieden, en door bescherming van bijzondere landschappelijke ensembles. Ook bodemkwaliteit wegen we integraal mee.
Dit alles doen wij op een verantwoorde manier. Want als rentmeesters willen wij zorgdragen voor de schepping.
Een gezonde omgeving bevorderen wij ook door, waar mogelijke, het klimaatadaptief en toekomstbestendig inrichten van de ruimte. Ondermeer met invoering van de 3-30-300 maatregel.
Educatie over de omgeving en cultuurhistorie vinden we belangrijk. Daarom ondersteunen wij onder andere Natuur- en Milieu-educatiecentrum (Midden) Betuwe.

Activiteiten 2027

Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2027.

3.2.1 Ruimtelijke keuzes (bijv. woningbouw, mobiliteit en inrichting openbare ruimte) dragen bij aan het realiseren van sociale opgaven (bijv. ontmoeting, inclusie en gezondheid)
3.2.1.1 We stellen een leidraad op voor een sociale inrichting van de leefomgeving met handvatten en voorbeelden voor initiatiefnemers in de buitenruimte. Hierin staat hoe de buitenruimte kan bijdragen aan de sociaal maatschappelijke ambities van de gemeente
De inrichting van de leefomgeving heeft grote invloed op hoe inwoners elkaar ontmoeten, bewegen en deelnemen aan de samenleving. Door sociale uitgangspunten vanaf het begin mee te nemen bij de inrichting van de openbare ruimte, kunnen ruimtelijke ontwikkelingen bijdragen aan maatschappelijke doelen . Daarom stellen we een leidraad op met praktische handvatten en inspirerende voorbeelden voor initiatiefnemers.

3.2.2 Toekomstbestendige leefomgeving
3.2.2.1 Implementatie 3-30-300 regel voor nieuwbouwwijken in de Omgevingsvisie
Groen draagt bij aan een gezonde en leefbare woon- en werkomgeving en stimuleert ontmoeting, bewegen, spelen en recreatie. De 3-30-300-regel is een wetenschappelijk onderbouwde richtlijn voor stedelijke vergroening en klimaatadaptatie. De regel richt zich op voldoende bomen en groen in de leefomgeving: zicht op minimaal drie bomen, 30% boomkroonbedekking per buurt en een kwalitatief openbaar groengebied op maximaal 300 meter loopafstand. De stapeling van randvoorwaarden zet de haalbaarheid van woningbouwprojecten onder druk. Om te voorkomen dat plannen stagneren, onderzoekt de gemeente in 2027 bij de actualisatie van de Omgevingsvisie hoe we met deze toenemende druk omgaan. Onderdeel hiervan is een haalbaarheidsonderzoek naar de implementatie van de 3-30-300-regel voor stedelijk groen. Omdat het Omgevingsplan primair regels stelt voor bestaande gebieden en niet voor nieuwbouw, bekijken we in 2027 via welk juridisch instrumentarium (Omgevingsvisie, programma of Omgevingsplan) we deze norm het beste en meest realistisch kunnen borgen. Zie ook programma 6.1, waarin de vuistregels voor ontmoeten en bewegen (RIVM) worden aangegeven. Beide ambities worden integraal en in samenhang uitgewerkt.
3.2.2.2 Bij revitalisatie van bestaande wijken wordt de 3-30-300 regel uitgangspunt en daarvoor wordt een wegingskader ontwikkeld
De openbare ruimte in bestaande wijken is vaak anders ingericht dan in nieuwbouwwijken. Om ook in bestaande wijken de leefbaarheid en kwaliteit van de openbare ruimte op peil te houden, hanteren we de 3-30-300-regel als vuistregel voor voldoende en bereikbaar groen. De toepassing hiervan vraagt in bestaande wijken om maatwerk. Om toch tot een eenduidige afweging te komen, ontwikkelen we een wegingskader.
3.2.2.3 We borgen klimaatadaptatie in het omgevingsplan
We leven regionale afspraken na om de leefbaarheid in de bebouwde omgeving in een veranderend klimaat op peil te houden. We borgen dit in het Omgevingsplan.

Wij willen inwoners, ondernemers en projectontwikkelaars ondersteunen bij initiatieven in de openbare ruimte en bij vastgoed. Dit strekt zich uit van het faciliteren van verenigingen bij het opruimen van zwerfafval tot het betrekken van inwoners bij de opstelling van beleid voor de fysieke leefomgeving. Daarnaast stimuleren we een duurzame manier van leven en ondersteunen we inwoners bij transitieopgaven. De gemeente draagt als belanghebbende bij aan een integrale afweging voor de drinkwaterreserveringsgebieden.

Activiteiten 2027
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2027.

3.3.1    Verlagen van het energieverbruik

3.3.1.1 We stimuleren het gebruik van subsidieregelingen voor het uitvoeren van maatregelen die bijdragen aan een laag energieverbruik
We informeren en ondersteunen inwoners, verenigingen en ondernemers bij het benutten van landelijke, provinciale en gemeentelijke subsidieregelingen. Zo maken we energiebesparende maatregelen toegankelijker en stimuleren we het verlagen van de energierekening en de CO ₂ -uitstoot.

3.3.1.2 We voeren ons programma Energie & Warmte uit
We voeren het programma Energie & Warmte uit en werken aan energiebesparing, duurzame opwek, een toekomstbestendige energie-infrastructuur en innovatieve oplossingen voor de energievoorziening. Daarbij zoeken we steeds de balans tussen betaalbaarheid, leveringszekerheid, ruimtelijke kwaliteit en draagvlak.

3.3.1.3 We zetten ons in voor de bestrijding van energiearmoede bij onze inwoners
We ondersteunen huishoudens met een hoge energierekening en een laag inkomen bij het verlagen van hun energieverbruik. Dit doen we met energiemonitoring, advies en kleine en middelgrote energiebesparende maatregelen. We werken samen met sociale organisaties en woningcorporaties. De inzet is gericht op ondersteuning aan inwoners om hun energielasten te verlagen en het wooncomfort te vergroten.

3.3.1.4 We actualiseren onze subsidieregeling voor het verduurzamen van koopwoningen
We actualiseren de gemeentelijke subsidieregeling, zodat deze aansluit bij de actuele opgaven, landelijke ontwikkelingen en de behoefte van woningeigenaren. Hiermee stimuleren we het nemen van energiebesparende maatregelen en het toekomstbestendig maken van koopwoningen.

3.3.1.5 We stellen een soortenmanagementplan op om inwoners te ondersteunen bij het isoleren van woningen
We stellen een soortenmanagementplan op, zodat inwoners eenvoudiger en sneller hun woning kunnen isoleren met behoud van beschermde diersoorten, zoals vleermuizen en gierzwaluwen. Hiermee versnellen we de verduurzaming van woningen, verminderen we administratieve lasten en zorgen we voor een goede balans tussen energiebesparing en natuurbescherming.

3.3.2   We zorgen ervoor dat alle beleidsambities met een component van de fysieke leefomgeving landen in de Omgevingsvisie

3.3.2.1 We actualiseren de Omgevingsvisie  

Het actualiseren van de Omgevingsvisie hangt nauw samen met het opzetten van een beleidshuis (zie 3.3.2.2.). In 2027 stellen we een Plan van Aanpak op. In dit Plan van Aanpak staat niet alleen beschreven welke stappen er te zetten zijn om de Omgevingsvisie te actualiseren, maar ook hoe dit samenhangt met het opstellen van een beleidshuis.  

3.3.2.2 We zetten een beleidshuis op

Een beleidshuis is een manier om het geheel van beleid en regelgeving van de gemeente overzichtelijk te structureren. Ook zorgt een beleidshuis voor samenhang tussen de verschillende visies van de gemeente voor de samenleving en de leefomgeving (zoals de Toekomstvisie, Omgevingsvisie en de Beleidsnota Sociaal Domein) en tussen de instrumenten van de Omgevingswet.
In 2027 stellen we een Plan van Aanpak op voor het opzetten van een beleidshuis. In dit plan geven we ook aan wat ervoor nodig is (middelen en capaciteit) om een beleidshuis te implementeren in de organisatie.

3.3.2.3 We werken onze cultuurhistorische objecten en ensembles in ons erfgoedbeleid uit in planregels en actualiseren de gemeentelijke monumentenlijst
Om erfgoedwaarden te borgen in de fysieke leefomgeving, vertalen we in 2027 de waarden van de bouwkundige ensembles naar planregels voor het Omgevingsplan. Daarna volgen de historische landschappen. . Parallel hieraan zetten we in 2027 de procedures voort voor het aanwijzen en schrappen van de gemeentelijke monumenten. De uiteindelijke doorlooptijd van deze actualisatie van de monumentenlijst is mede afhankelijk van de aard en het aantal ingediende zienswijzen en bezwaren.

3.3.3   Planvorming en regels Omgevingswet op orde
3.3.3.1 We werken in fases toe aan één gemeente-dekkend Omgevingsplan (inclusief bestaand beleid en verordeningen)

De gemeente heeft tot 2032 de tijd om één gemeente-dekkend Omgevingsplan te maken waarin alle bestemmingsplannen en verordeningen met een component van de fysieke leefomgeving  en de Bruidsschat zijn opgenomen. Dit doen we, volgens het plan van aanpak transitie Omgevingsplan, in fases. In 2027 werken we aan het Omgevingsplan voor het deelgebied Buitengebied. De Nota van Uitgangspunten en de inventarisatie ronden we af. De regels voor het Buitengebied stellen we op. Verder verwachten we te starten met de procedure van deze wijziging van het Omgevingsplan.