5.3 Inwoners van Neder-Betuwe zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen deelnemen aan de samenleving.

We zorgen ervoor dat iedereen, van oud tot jong, ongeacht beperkingen, geloofsachtergrond, geaardheid, afkomst, en met welke idealen dan ook kan meedoen aan onze samenleving. Zelfredzaamheid is erg belangrijk voor onze inwoners omdat het hen veel zelfstandigheid en regie over hun eigen leven geeft. Dit draagt bij aan de kwaliteit van leven die zij ervaren. Daarom doen wij als gemeente veel om onze inwoners zelfredzaam te maken en houden. We zetten in op eigen kracht. Voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving, zorgen we voor een passend ondersteuningsaanbod. Dit doen we door regionaal de juiste zorg en ondersteuning in te kopen, voor Wmo en Jeugdzorg. De gemeente blijft inzetten op een actieve rol van het gezin als hoeksteen van de samenleving. Sterke relaties zijn hierbij voorwaardelijk.

We zorgen ervoor dat inwoners met een financiële hulpvraag de gemeente weten te vinden en bij de gemeente terecht kunnen (denk aan inkomensondersteuning, advies en schuldhulp). We gaan door met de uitvoering van het minimabeleid en de Bijzondere Bijstand. We ondersteunen verschillende organisaties die zelfredzaamheid verbeteren zoals armoedebestrijding, begeleiding statushouders, schuldhulpverlening en het tegengaan van eenzaamheid.
Daarnaast voeren we de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 uit, de Wet inburgering 2021 en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) inclusief Vroegsignalering van betalingsachterstanden.

Werkzaak voert voor onze gemeente de Participatiewet uit en treedt daarbij op als strategische partner voor werkgevers. Werkzaak adviseert hen over procesoptimalisatie, jobcarving, begeleiding op de werkvloer, een leven lang leren en ontwikkelingen en technologische oplossingen om inclusief werkgeverschap en sociaal ondernemerschap mogelijk te maken.
De gemeente moedigt een goede aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt aan en ondersteunt dit. Regionaal werken wij hiervoor samen met UWV, werkgevers- en werknemersorganisaties en onderwijs binnen het Werkcentrum Rivierenland.

Activiteiten 2027

Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2027.

5.3.1   Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis) omgeving
5.3.1.1 We voeren het maatschappelijk gesprek over normaliseren en het versterken van kinderen, ouders/opvoeders en hun netwerk.
Normaliseren is het leidende principe voor de uitvoering van het Neder-Betuwse jeugdbeleid. Door kinderen en hun opvoeders in hun kracht te zetten werken we met elkaar aan een stevige basis voor kinderen en hun gezinnen. In 2027 moet normaliseren op de agenda van verschillende maatschappelijke partners blijven staan en daarnaast een terugkerend onderwerp van gesprek zijn tijdens bijvoorbeeld kwaliteitsgesprekken, onderlinge interne overleggen en bijeenkomsten met het onderwijs.

5.3.1.2 We maken het preventief aanbod rondom opvoeden en opgroeien makkelijker vindbaar voor professionals en inwoners.
Neder-Betuwe beschikt over een behoorlijk sterk veld aan preventief aanbod op het gebied van jeugd en opvoedondersteuning. In de praktijk blijkt dat professionals dit aanbod wisselend inzetten. We gebruiken 2027 om een werkbare manier (of tool) te vinden om dit preventief aanbod inzichtelijk te maken voor professionals. We willen het aanbod hiermee beter vindbaar en makkelijker inzetbaar maken om vroegtijdige ondersteuning/begeleiding te bieden aan kinderen en hun ouders.

5.3.1.3 We moedigen het contact tussen opvoeders aan om een stevige sociale basis te creëren.
In 2027 blijven we zoeken naar mogelijkheden om opvoeders met elkaar in contact te brengen. Het blijkt dat dit waardevol is vanwege het uitwisselen van ervaringen, het kunnen stellen van laagdrempelige vragen en meer te normaliseren. Denk hierbij aan collectieve ouderbijeenkomsten rondom een thema (bijvoorbeeld mediagebruik, pubers of juist peuters). Andere initiatieven zijn bijvoorbeeld de inzet van Buurtgezinnen, Humanitas of de moedergroepen vanuit de verloskundigen.

5.3.1.4 We werken aan een verantwoord jeugd- en jongerenwerk, passend bij het aantal jongeren in onze gemeente en hun diversiteit. Dit doen we in nauwe samenwerking met maatschappelijke partners als kerken, scholen en verenigingen.

We onderzoeken in 2027 de mogelijkheid om jongerenwerk op school blijvend te maken. Daarnaast passen we, via het kwaliteitskompas, een doorlopende verbetercyclus toe. Hiermee werken we toe naar jeugd- en jongerenwerk dat steeds beter aansluit bij de actuele behoefte van jongeren. We leggen, waar nodig, afspraken vast over de samenwerking tussen jongerenwerk en verschillende andere maatschappelijke organisaties zoals onderwijs, kerken, sport- en beweegcoaches en de jeugd-boa.

5.3.1.5 We bieden op tijd ondersteuning aan gezinnen die te maken krijgen met relatieproblemen, een relatiebreuk of scheiding.
In 2027 bouwen we voort op de aanpak complexe scheidingen uit 2025, met extra aandacht voor preventie. We zijn van plan om te starten met de OuderTeam-cursussen, gericht op het versterken van de samenwerking tussen ouders. Daarnaast nemen we relatie- en scheidingsproblematiek mee in de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams (zie 5.1.4.1). De resultaten van de pilot met de gezinsondersteuner (oktober 2025 – juni 2026) gebruiken we om deze ondersteuning waar mogelijk lokaal te organiseren.

5.3.1.6 We starten een proef met gratis relatietherapie.
Zoals in het coalitieakkoord is opgenomen, starten we in 2027 met gratis relatietherapie. Gezinnen kunnen zo snel passende ondersteuning krijgen bij relatietwijfel en relatieproblemen.

5.3.2   Inwoners voelen zich verantwoordelijk voor elkaar en helpen elkaar
5.3.2.1 We moedigen lokale netwerken, zoals voorzorgcirkels of buurtapps, aan waarin inwoners van jong tot oud elkaar helpen met praktische hulp of ondersteuning.
Via onze welzijnspartners moedigen we in 2027 de ontwikkeling van voorzorgcirkels of lief en leedstraten aan. Hierin staan sociale contacten en praktische (buren)hulp centraal. In aansluiting op de landelijke campagne "praat vandaag over morgen" houden we lokale bijeenkomsten over Krachtig ouder worden. Hierbij informeren we inwoners over vitaal en krachtig ouder worden en het belang van een netwerk hierbij. We verkennen hoe inwoners behoefte hebben aan ondersteuning bij het opbouwen en/of behouden van een lokaal netwerk.

5.3.2.2 We moedigen de ontwikkeling van lotgenotencontact en ervaringsdeskundigheidsgroepen aan.

We hebben in 2027 specifiek aandacht voor jonge mantelzorgers en laten zien hoe breed het begrip 'jonge mantelzorger' is door gastlessen op scholen te verstevigen. Ook is er aandacht voor jonge mantelzorgers door de inzet van het jongerenwerk op dit thema.
Onze welzijnspartners begeleiden verschillende lotgenotengroepen. Binnen deze groepen vormen de deelnemers een netwerk met elkaar en delen zij kennis en ervaring. Voorheen werden deze deelnemers veelal individueel ondersteund door een professional. Waar dit kan gebeurt dit nu in de lotgenotengroepen. Dit collectief aanbod is in de afgelopen 2 jaar opgebouwd en breiden we in 2027 verder uit en verstevigen we.  

5.3.2.3 We houden vast aan onze inzet om een dementievriendelijke samenleving te blijven.
Om het certificaat 'dementievriendelijke gemeente' te krijgen, hebben we de afgelopen jaren verschillende initiatieven opgezet. We gaan door met het Alzheimer trefpunt, de onvergetelijke kookclub, verschillende scholingen en de netwerksamenwerking. Daarnaast werkt de werkgroep in 2027 aan het verder betrekken van de doelgroep  zelf en mantelzorgers bij de aanpak.  

5.3.2.4 We zorgen ervoor dat inwoners de weg weten te vinden naar activiteiten en ondersteuning.
Een belangrijke ontwikkeling die hieraan bijdraagt, is de transformatie naar Stevige Lokale Teams (zie 5.1.4.1).

5.3.2.5 We zorgen dat de kerken een vast contactpersoon krijgen om sociaalmaatschappelijke vraagstukken, zoals schuldhulpverlening, mee te bespreken en hun rol hierin.
In 2027 verkennen we, onder andere via het diaconaal platform, de behoefte en mogelijkheden bij kerken om de samenwerking met de directe hulpverlening vanuit de gemeente te verstevigen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de inzet van een vast aanspreekpunt bij casussen in de rol van een kerkondersteuner. De ontwikkeling naar Stevige Lokale Teams heeft hier invloed op..

5.3.3   Inwoners zijn financieel zelfredzaam

5.3.3.1 We bieden ondersteuning om de financiële vaardigheden van inwoners te versterken.

In 2027 onderzoeken we iinwoners met financiële problemen kunnen ondersteunen bij het versterken van hun financiële vaardigheden en financiële zelfredzaamheid. De uitkomsten betrekken we bij de verdere ontwikkeling van het beleid schuldhulpverlening.

5.3.3.2 We versterken schuldhulpverlening met aanbod dat beter aansluit bij (ex-)ondernemers met schulden en hun complexe financiële en juridische situatie.

In 2027 breiden we het aanbod schuldhulpverlening uit met hulpmiddelen voor schuldhulp aan ondernemers. De ondersteuning richt zich zowel op de ondernemer als op de onderneming. Het aanbod schuldhulpverlening beschikt op dit moment over onvoldoende middelen voor schuldhulp aan ondernemers.

5.3.3.3 We stellen het beleidsplan schuldhulpverlening op waarin visie, aanbod, vroegsignalering, preventie, nazorg en de samenwerking met partners is uitgewerkt. De uitwerking van dit beleid geven we vorm in een uitvoeringsplan.

De gemeente voert sinds 1 januari 2026 de schuldhulpverlening in eigen beheer uit. Omdat de uitvoering nog in ontwikkeling is, staat 2027 in het teken van het verder inrichten en evalueren van de dienstverlening en het ophalen van input voor het beleidsplan schuldhulpverlening. Hierbij betrekken we ketenpartners en maatschappelijke organisaties, waaronder Welzijn Rivierstroom, kerken en Werkzaak Rivierenland, actief.. De opgedane kennis en inzichten vormen de basis voor een effectief beleidsplan.

5.3.3.4 We zorgen dat kinderen uit gezinnen met een laag inkomen volwaardig mee kunnen doen. We brengen het kindpakket breed onder de aandacht bij scholen en ouders
Vanuit het Kindpakket Neder-Betuwe kunnen kinderen van minima met ondersteuning vanuit het Jeugdfonds Sport en Cultuur meedoen aan sportieve en/of culturele activiteiten. Stichting Leergeld West Betuwe ondersteunt met schoolspullen en bijvoorbeeld een laptop of fiets om naar school te kunnen gaan. Naar aanleiding van het beëindigen van de activiteiten van Stichting Stop Kinderarmoede zijn we in 2026 gestart met een verkenning naar de toekomstige ondersteuning van kinderen in gezinnen met een laag inkomen. In 2027 wordt deze verkenning uitgewerkt tot een structurele aanpak.

5.3.4 Inwoners hebben een zinvolle daginvulling
5.3.4.1 Werkzaak begeleidt meer inwoners met een arbeidsbeperking naar passend betaald werk, eventueel met ondersteuning (garantiebanen en beschut werk).
Werkzaak begeleidt vanuit de Participatiewet mensen naar betaald werk . Als er sprake is van een arbeidsbeperking, kan kunnen inwoners en de werkgevers daarbij ondersteuning krijgen, bijvoorbeeld begeleiding op de werkvloer (inwoners), advies of een loonkostensubsidie (werkgevers). Uitgangspunt is een betaalde baan bij een reguliere werkgever. Als dat niet haalbaar is, kan Werkzaak ook een beschutte werkplek aanbieden op de eigen locatie of bij werkgevers die hier op toegerust zijn.

5.3.4.2 Een Participatiecoach ondersteunt mensen die bijstand krijgen die niet in staat zijn te werken (Klantgroep fase 4) om naar vermogen op een andere manier mee te doen in de maatschappij.
Inwoners die bijstand krijgen en niet in staat zijn om te werken, ook niet met begeleiding, moedigen we aan om naar vermogen mee te doen aan de maatschappij. Dat kan bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk of mee te doen aan (welzijns)activiteiten. Een hierin gespecialiseerde Participatiecoach onderhoudt contact met deze inwoners en begeleidt hen bij het vinden van een passende vorm van participatie.

5.3.4.3 We investeren in een goed inburgeringsprogramma voor statushouders met aandacht voor huisvesting, taalbeheersing, scholing, werk en ontmoetingen met de lokale samenleving.
De huidige opdracht voor maatschappelijke begeleiding loopt eind 2027 af. In aanloop hiernaartoe onderzoeken we hoe we de maatschappelijke begeleiding van statushouders het beste kunnen inrichten. Hierbij betrekken we actief onze ketenpartners en maatschappelijke organisaties. De uitkomsten vormen de basis voor de herijking van de opdracht vanaf 2028. Daarnaast geven we in 2027 regionaal invulling aan een Publiek-Publieke Samenwerking (PPS) voor de uitvoering van het inburgeringsonderwijs. Hierbij werken de acht regiogemeenten samen met ROC Rivor aan een kwalitatief en effectief onderwijsaanbod voor inburgeraars.

5.3.4.4 We begeleiden statushouders zo snel mogelijk naar werk om hun integratie te versterken.
Werkzaak Rivierenland ondersteunt inwoners vanuit de Participatiewet bij het vinden van betaald werk. Voor de doelgroep statushouders zijn binnen Werkzaak Rivierenland in 2027 twee gespecialiseerde werkcoaches beschikbaar. Zij bieden begeleiding gericht op arbeidsinschakeling en ondersteunen statushouders bij een duurzame toetreding tot de arbeidsmarkt. Daarnaast activeren en ondersteunen ze werkgevers bij het in dienst nemen van een statushouder.