Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

Beleidskader
Het Programma Riolering en Water 2024-2028 (PRW) is in september 2023 door de gemeenteraad vastgesteld.

De belangrijkste kaders uit het PRW zijn:

1. Voldoen aan de wettelijke kaders waaronder:
   1. zorgtaak voor doelmatige inzameling en transport van afvalwater;
   2. zorgtaak voor doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater;
   3. zorgtaak voor het voorkomen of beperken van grondwateroverlast.  
2. In stand houden en duurzaam bedrijfszeker van de riolering en leidingwerk, gemalen en overige rioleringsobjecten.  
3. Zicht houden op de kwaliteitstoestand en het functioneren van het asset door het uitvoeren van inspecties en door middel van telemetrie.
4. De integraliteit met andere gemeentelijke onderdelen bewaken. Zoals ruimtelijke ontwikkelingen, beheerplannen en overige gemeentelijke projecten met beperking van de maatschappelijke negatieve effecten als doel.
5. Invulling geven aan het Bestuursakkoord Water door te streven naar optimale samenwerking tussen regiogemeenten en overige waterkwaliteitsbeheerders. Daarmee beperken we de stijging van kosten.
6. Bij het uitvoeren van de zorgtaken aansluiten aan het toekomstbeeld van een klimaat-adaptief Neder-Betuwe in 2050, zoals is geschetst in het vastgesteld beleidsdocument Lokale Adaptatie Strategie.  
7. De gezonde financiële positie consolideren zonder grote schommelingen in de opbouw van de heffing toe te staan.

In het beheerplan Riolering en Water (dat ook is opgenomen in het IBOR) zijn de beleidsmatige onderdelen overgenomen uit het PRW.

Huidige stand van zaken
De totale vervangingswaarde van onze gemeentelijke riool- en watervoorzieningen in 2026, zowel boven- als ondergronds, bedraagt circa € 112 miljoen. Met het beheer en onderhoud is jaarlijks ruim
€ 1 miljoen gemoeid. De gemeente beheert hiervoor onder meer 10.100 rioolaansluitingen, 62 km gemengd riool en 68 km gescheiden riolering, 25 km drainage, 9.400 kolken, 121 IBA’s, 27 hoofdgemalen en 411 minigemaaltjes (stand 2026).

De geraamde kosten en baten over de looptijd van het Programma Riolering en Water 2024-2028 (PRW) zijn met elkaar in evenwicht. Gedurende de planperiode is rekening gehouden met de realisatie van vijf omvangrijke integrale renovatieprojecten. Binnen deze projecten is de gemeentelijke wateropgave klimaat meegenomen alsmede de volledige vernieuwing van de bestaande riolering.

• De inspectie van het riool verloopt volgens de planmatige uitvoeringswijze. De huidige kwaliteit van het riool is in beeld. De kleinere reparaties, volgend uit de inspecties, voeren we - al dan niet gebundeld - binnen de planperiode van het PRW uit.
• De bestaande grotere opgaven en projecten die zijn bepaald in de voorgaande planperiode (2019-2023) voeren we binnen de planperiode van het PRW uit.
• Grotere ingrepen zonder acute noodzaak tot directe uitvoering bundelen we en nemen die als opgave op voor uitvoering in de volgende planperiode.   
• De renovatieslag van de grotere gemalen en mini-gemalen (drukriolering bij woningen) die is ingezet, zetten we de komende jaren voort en ronden we nagenoeg af in de planperiode.
• Om de hoeveelheid aangesloten verharding op het riool te verminderen, werken we aan het afkoppelen van dakvlakken van de woningen in recent uitgevoerde renovatieprojecten. Het streven is dit te blijven doen in alle toekomstige projecten. Daarnaast participeren wij in projecten waarin er sturing is op het verminderen van bestaande verharding.

Speerpunten 2027

• Via hydrologische onderzoeken per kern identificeren wij knelpunten in de waterafvoer en locaties die gevoelig zijn voor wateroverlast. Waar nodig nemen we op deze locaties maatregelen. Voor 2027 staan de kernen Kesteren en Ochten op de planning.  
• Het 'ontstenen' en duurzaam vergroenen van schoolpleinen zetten we voort. Voor drie schoolpleinen is al subsidie verstrekt en drie zijn in voorbereiding. De gemeente is met een aantal scholen in gesprek en brengt de regeling regelmatig onder de aandacht bij de schoolbesturen.
• Voor het stimuleren van vergroening op particulier terrein is een subsidieregeling opgesteld en gepubliceerd. Hieronder valt onder andere onttegelen, regentonnen plaatsen en een waterberging aanbrengen. Maatregelen met als doel de piekbelasting op de riolering te beperken. Deze mogelijkheden zijn ook in 2027 beschikbaar.
• Vanaf 2028 financieren we straatvegen (gedeeltelijk) en het onderhoud van bermen en watergangen uit het PRW. Om grote schommelingen in de tarieven van de rioolheffing te voorkomen, stijgt de rioolheffing in zowel 2027 als 2028 met 6%, exclusief inflatie. Hiermee bereiden we de overgang naar financiering vanuit het PRW per 2028 voor.
• De projecten 'Afkoppelen Vogelbuurt Opheusden' en 'Bomenbuurt Ochten' zijn afgerond.  De Romeinse buurt en Dichterswijk Kesteren staan voor 2027 op de planning, na de renovatiewerkzaamheden. We treffen ook voorbereidingen voor het afkoppelen van wijken in Dodewaard.
• De randvoorwaarden werken we uit om meer wateroppervlak en koele zones te realiseren aan de randen van de bestaande kernen. We nemen de nieuwe ontwikkelingen en initiatieven op het gebied van klimaat-adaptieve oplossingen mee bij het verbeteren van bestaande knelpunten in het stedelijk gebied.
• Eind 2026 vindt de aanbesteding van de renovatiewerkzaamheden plaats voor 4 grote rioolgemalen. De uitvoering van deze werkzaamheden zijn in 2027.